Có nghĩa là dùng các phương thuốc ngoại giải nhiệt sốt cao trong cơ thể và tạo thông kinh mạch huyết, giảm đau nhức khớp. Thông qua đó, người bệnh chỉ cần áp dụng chế độ ăn uống khoa học sẽ giúp cơ thể giải nhiệt, tăng sức đề kháng để đối phó với bệnh tật.

Nước mát

Sau đây là cách nấu một số loại nước mát với những nguyên liệu đơn giản, dễ làm:

Lỗ căn 100-150gr rễ tươi (còn gọi là rễ gốc sậy, họ lúa, vị ngọt, đắng, tính mát) nấu với 0,5l nước; còn 300ml uống cả ngày. Hoặc nấu với 50gr rễ tranh, 50gr mía lau trong 1 lít nước; còn 0,5l chia 5 phần uống cả ngày. Khi gan yếu, viêm mật thì thêm 8gr mạch môn, 5gr thạch cao, 15gr lá mã đề nấu trong 1,5l nước còn 0,5l; uống trọn ngày. Lưu ý, đối với người tỳ, vị yếu, thiếu vi sinh không nên uống vì dễ bị rối loạn tiêu hóa.

Lá chè xanh 30gr, rễ tranh 20gr, lá mã đề 20gr, mía lau 50gr, 5gr gừng tươi (hoặc củ nghệ) nấu trong 1 lít nước còn 750ml, uống khi khát.

Ép 5 trái măng cụt (bỏ vỏ) lấy nước hòa tan với 50gr lá ngân hạnh đã giã nát, vắt lấy nước cốt, pha chút đường (1 muỗng cà phê), chia làm 3 phần uống trong ngày. Đơn thuốc này ngoài tác dụng giải nhiệt còn giúp trị mất trí nhớ, đau khớp vai, gối.

50gr mía lau, 50gr râu bắp non, 50gr đọt chùm bao (lạc liên), 50gr lá vòi voi, nấu trong 1 lít nước, còn 0,5 lít. Uống cả ngày, ngoài tác dụng hạ thân nhiệt, còn giúp mát gan, trợ tim và lợi tiểu.

50gr đậu đen, 40gr hạt sen còn tim, 3 trái táo đỏ hoặc lê, 20gr ngải cứu, nấu với 0,5 lít nước. Khi uống cho vào 20gr đường phèn. Uống mỗi ngày.

Nên dùng nước mát nấu từ thảo dược uống thay nước hằng ngày hoặc kết hợp với nước đun sôi để nguội, cà phê đặc nên uống ít (không quá 3 tách/50ml/ngày); tuyệt đối tránh các loại nước đá, nước giải khát đóng hộp vì chúng chỉ có tác dụng giải khát nhất thời nhưng là cơ hội cho các vi khuẩn thâm nhập dẫn tới viêm họng, cảm sốt, tiêu chảy. Không nên uống nhiều nước một lúc cho đã khát, chỉ uống từng ngụm nhỏ trong nhiều lần, giúp thận dễ dàng bài tiết.

Canh tập tàng

Ưu tiên các loại rau trong thực đơn ẩm thực hằng ngày để chống nóng trong người bằng các món canh tập tàng có giá trị giải nhiệt cao như trái khổ qua già còn vỏ xanh, tần ô, mồng tơi, rau dền cơm, dền đỏ, dền gai (thân non), rau má, rau đắng đất, rau đắng dây, bông bí rợ, bí đao, bầu, bí, dưa leo, rau muống, hoa thiên lý; giá đậu xanh, đậu đỏ, đậu cô-ve, ván trắng, mướp hương; lá chùm bao, đọt mướp đắng. 2 bè đậu hũ non nấu canh hoặc rán mỗi lượt ăn. Chỉ nêm gia vị vừa khẩu vị, không quá mặn, ít đường, nước mắm.

Ngoài ra, mỗi ngày nên ăn một quả táo do táo có lượng kali muối khoáng cao và chứa các vitamin C1, B1+2+3 giúp giảm căng thẳng thần kinh, mệt mỏi, đau nhức. Vỏ táo rửa sạch nên ăn để giúp an thần vừa dễ ngủ, hạ nhiệt nhờ chất a-xít amylvalérianique.

Các món trên giúp kích thích gan tiết mật, thải cholesterol xấu là nguyên nhân gây tắc nghẽn động mạch.

Lương y Dương Tấn Hưng

PGS.TS Trương Xuân Nguyên (bệnh viện Nhiệt Đới) khuyến cáo

Khi trời quá nóng, trẻ dưới 5 tuổi, người cao tuổi trên 65 nên thường xuyên ở trong nhà, nơi có nhiều bóng mát, mở máy điều hòa nhiệt độ không quá thấp. Nên mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát. Nếu đi ra ngoài nên mặc áo khoác che kín tay, đội nón che nắng. Đi vào sáng sớm, về lúc chiều tối.

Thanhnien.com.vn

Bài liên quana:

1. Thức ăn giải nhiệt mùa hè
2. Giải nhiệt ngày hè
3. 10 cách giải nhiệt do nắng nóng

1. Trái thanh long

Thanh long có vị ngọt, tính mát, mùi thơm đặc trưng, hàm lượng chất dinh dưỡng cao. Đặc biệt, những ngày trời nóng bức, khát nước, dùng trái thanh long sẽ giúp mát mẻ, sảng khoái, làn da đẹp hơn.

2. Trái dừa

Dừa có vị ngọt, tính mát, giảm tiêu khát, trị say nắng, giúp đen tóc, chữa sỏi tiết niệu, trị sán sơ mít, tiêu chảy… Dừa là loại quả có nước tinh khiết nhất. Cơm dừa chứa nhiều kali (353 kcal/100g) và nước dừa chứa 23 kcal/100g. Dừa chứa nhiều chất khoáng vi lượng như kali, sắt, kẽm, đồng… rất thích hợp khi trời nắng làm việc ra nhiều mồ hôi, cơ thể mất nước. Vitamin nhóm B của dừa có tác dụng tốt cho hệ thần kinh. Nước và phần cùi dừa rất tốt để giải khát vì có nhiều dưỡng chất như chất khoáng, các axit amin, axit hữu cơ và đường…

3. Dưa hấu

Dưa hấu có vị ngọt, tính mát, có tác dụng giải khát, giảm say nắng, lợi tiểu, giải rượu, chữa viêm hầu họng, lở miệng, trị nhiệt độc, các chứng phế nhiệt, vị nhiệt, cảm nắng, sốt cao, tiểu tiện đỏ, huyết áp cao, tiểu buốt, viêm thận phù thũng…

4. Trái cam

Cam có vị ngọt, chua, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, giải khát, sinh tân dịch, chống co giật, lợi tiểu, nhuận phế, trừ ho, thông đại tiện, giúp da mịn màng…

5. Trái bưởi

Bưởi có vị chua, ngọt, tính mát, có tác dụng chữa nghén, chữa kém ăn, đau bụng, ăn không tiêu, bổ thận, chống xuất huyết, trừ đờm… Bưởi được xem như một loại “thần dược”, nhất là đối với bệnh nhân mắc tiểu đường, thường xuyên ăn bưởi sẽ hạn chế tối đa nguy cơ mắc bệnh tiểu đường.

6. Atisô

Atisô có tác dụng giải nhiệt rất tốt, nó còn được sử dụng để chữa nhiều bệnh như gan, đái tháo đường, dành cho người giảm cân.

7. Khổ qua

Tuy khổ qua có vị đắng nhưng rất lành và mát.

Bí quyết sử dụng rau quả

Chỉ nên mua đủ số lượng cần thiết để sử dụng trong vài ngày, ngoại trừ táo, lê và khoai tây có thể để được 1 tuần nếu bảo quản tốt.

Sau khi rửa xong, cho vào các túi ni-lông rồi đặt vào ngăn có độ ẩm cao nhất trong tủ lạnh và phải chắc chắn rằng tủ lạnh của bạn sạch và đủ độ lạnh.

Nhưng khoai tây và cà chua là hai trường hợp ngoại lệ, bạn không cần để chúng trong tủ lạnh. Cà chua sẽ cho hương vị ngon và tươi lâu khi để trong phòng bình thường, khoai tây tốt nhất là để trong phòng tối nhưng phải khô ráo và mát mẻ.

Một số loại trái cây như táo, lê, chuối, khoai tây sau khi gọt vỏ sẽ bị thâm đen khi để ngoài không khí. Để ngăn chặn điều này các bạn bôi nước cốt chanh, cam hoặc nho xung quanh bề mặt sau khi gọt vỏ hoặc cắt.

Không nên để trái cây và rau đã quả chế biến bên ngoài quá 2 giờ, vì nếu bạn để quá 2 giờ vi khuẩn đã xâm nhập vào bên trong, cộng với nhiệt độ phòng, không khí sẽ làm cho mùi vị và chất lượng của rau củ không còn ngon nữa.

Ở các bữa tiệc, không nên dọn trái cây tươi ra trước, bạn sơ chế xong đặt chúng vào tủ lạnh để bảo quản. Hãy đợi tới khi nào thực khách sắp dùng tới món này thì mới đem ra như vậy sẽ bảo đảm chất lượng và độ tươi của món ăn.

Dep.com.vn

Bài liên quana:

1. Ăn… giải nhiệt ngày xưa
2. Giải nhiệt ngày hè
3. 10 cách giải nhiệt do nắng nóng

1. Trẻ nhỏ chảy máu cam do nóng nhiệt, thì lấy hạt đười ươi sao vàng, rồi đem nấu lấy nước để dùng.

2. Nếu bị nổi nhọt do nóng nhiệt thì lấy hạt đười ươi ngâm nước, rồi dùng phần cơm trộn với tí xíu muối đắp lên nhọt.

3. Táo bón do nóng nhiệt thì ngâm 10 hạt đười ươi để dùng vào lúc sáng sớm, khi bụng còn đói.

4. Để giải độc, thanh nhiệt trong lúc nắng quá gắt thì dùng một ít bột sắn dây pha loãng với nước chín để nguội, và gia thêm tí đường phèn.

5. Nóng quá, khiến trẻ bứt rứt khó chịu, thì dùng ngò rí tươi đem nấu lấy nước, rồi cho vào tí đường phèn uống để giải nhiệt, giải độc rất hay.

6. Nếu ho khan, khô và nóng cổ do nhiệt, thì dùng 30g kim ngân hoa, 30g cúc hoa, và 10g cam thảo. Cho cả 3 loại vào bình nước nóng uống thay trà trong ngày.

7. Trời nóng, dễ đổ mồ hôi làm cho da ngứa ngáy, khô da, để giải độc có thể dùng các vị thuốc: bồ công anh, lẻ bạn (mỗi loại 30g) và 50g cát căn, đem nấu uống.

8. Nóng nhiệt trong người, đi tiểu vàng, gắt, thì dùng cỏ tranh, mã đề, bồ công anh (mỗi loại 30g), nấu uống trong ngày.

9. Đậu xanh nấu với đường phèn dùng giải nhiệt, giải độc khá hay khi tiết trời oi bức.

10. Lưu ý, trời nắng gắt khiến chúng ta khát nước liên tục, lúc này không nên dùng nước đá lạnh quá nhiều, rất dễ gây bị cảm, mà cần dùng nước chín để nguội có cho vào một ít muối và một ít đường phèn (dùng muối hạt, không dùng muối i-ốt, vì muối i-ốt sẽ làm khát nước nhiều hơn). Thường thì dùng cứ 5 hạt muối thì 20g đường phèn.

Thanh Tùng
Thanhnien.com.vn

Bài liên quana:

1. Nắng nóng, uống sắn dây giải nhiệt
2. Tự nấu nước mát giải nhiệt
3. Ăn… giải nhiệt ngày xưa

Dưa gang ướp đá:

Món này làm rất dễ. Dưa gang chọn những trái già, to tròn, cầm nặng tay (cơm dầy), vỏ trái dưa nứt nhiều (dưa sáp, thịt dẻo ngon). Dùng tay ấn nhẹ, thấy dưa mềm và có mùi thơm thoang thoảng là được.

Gọt vỏ, bỏ hạt, xắt dưa thành từng viên cỡ con cờ, cho vào dĩa. Cho đường cát + sữa đặc vào (ngọt ít nhiều tùy khẩu vị).

Bào nước đá bỏ lên. Có thể thêm một ít si-rô cho có mùi thơm và màu sắc hấp dẫn.

Sinh tố dưa gang:

Dưa gang gọt vỏ, bỏ hạt, xắt từng miếng nhỏ cho vào cối xay sinh tố với một ít nước, xay nhuyễn. Cho đường + sữa tươi (hay sữa đặc) vào. Cuối cùng là cho đá bào vào, đổ ra ly.

Trong những ngày hè nóng nực, còn gì thú vị bằng ăn một dĩa dưa gang ướp đá hay uống một ly sinh tố dưa gang. Mùi thơm đặc trưng của dưa, chất bột mịn, bở tan trong miệng hòa lẫn vị ngọt, béo của sữa xua tan mọi cảm giác khó chịu của tiết trời oi bức.

Mách bạn: Theo Đông y, dưa gang có vị ngọt, tính mát, có tác dụng giải khát, thông khí, lợi tiểu. Trong những ngày hè, ăn dưa có thể phòng ngừa được cảm nắng. Theo các nhà khoa học, trong dưa gang có: 95% nước, 0,60% protid, 0,11% lipid, 3,72% glucid, 0,33% cellulose…, một số vitamin (A,B,C…) và các khoáng chất khác.

Theo Phụ nữ

Bài liên quana:

1. Thức ăn giải nhiệt mùa hè
2. Trái cây giải nhiệt
3. Ăn… giải nhiệt ngày xưa

Theo quy luật ngũ hành, mùa hè thuộc hỏa. Trời nắng gắt oi nồng làm cho cơ thể mệt mỏi, ăn không ngon miệng, ngủ khó. Tân dịch hao tổn do mất nước nên cơ thể uể oải. Chính vì vậy, vào những ngày hè, người xưa đã biết chọn những loại thực phẩm mang tính hàn, lạnh, có công dụng thanh nhiệt, giải thử, sinh tân chỉ khát và bổ dưỡng âm khí để giúp cơ thể thêm khỏe mạnh.

Đông y quan niệm nhiệt trong người phát sinh do rối loạn điều hòa hoạt động của các tạng, phủ trong cơ thể, nhất là 2 trạng thái tâm và tỳ. Hỏa độc, nhiệt độc (do ăn nhiều đồ cay nóng, nhiều chất béo, ngọt) bốc lên sinh lở loét, đau nóng rát. Phương pháp chữa trị là thanh nhiệt giải độc, dưỡng âm, lương huyết.

Đậu xanh vị ngọt mát, có tác dụng giải nóng, tiêu khát, trừ bỏ phù thũng, lợi tiểu, chữa lở loét… Món mà người xưa hay dùng để giải nhiệt là nấu đậu xanh xay cả vỏ cùng gạo. Đây là món ăn rất tốt cho mùa hè.

Canh đậu xanh non và ngọn đậu xạnh luộc chấm muối vừng cũng có chức năng trị tiêu khát, uống nhiều nước, giải độc, nóng, lợi tiểu, thanh nhiệt, hạ khí. Ngoài ra, đậu xanh nấu chung với đậu đen, đậu đỏ, cam thảo ăn cả bã lẫn nước trong vòng 7 ngày sẽ phòng được các chứng bệnh mùa hè.

Theo Nam dược thần liệu, đậu đen có vị ngọt, tính hàn, bổ thận, bổ gan, trị thiếu máu. Đậu đen trị được nhiều bệnh cho mùa hè như trừ phong nhiệt, giải độc, giải nhiệt và dùng làm thuốc bổ dưỡng. Món ăn giải nhiệt rất tốt trong tiết hạ là cháo đậu đen hầm gà ác. Đây là món ăn lợi tiểu, giải nhiệt rất tốt, thích hợp với mọi lứa tuổi. Các loại canh chua có nhiều nước được chế biến đơn giản và có tác dụng làm mát như: canh cua, hến, thịt nạc nấu chua… rất thích hợp cho việc giải nhiệt trong mùa hè. Bởi trong các loại canh chua thường có cà chua, me… Mà theo Đông y, cà chua tính hơi hàn, tác dụng thanh nhiệt, giải độc, mát máu, bình can, chống nóng, giải khát…

Mướp đắng (khổ qua) mang vị đắng, tính hàn, có tác dụng sáng mắt, trừ khát, giải nhiệt, bổ khí, hoạt huyết. Mướp đắng dùng làm thức ăn mùa hè rất phù hộp. Món mướp đắng xào thịt bò, mướp đắng nấu canh xương, mướp đắng nhồi thịt hấp… rất tốt khi dùng để giải nhiệt. Ngoài ra, mướp đắng phơi khô dùng thay trà có tác dụng thanh nhiệt.

Đu đủ là loại trái câu đứng đầu trong danh sách các vị thuốc tốt giúp cơ thể giải nhiệt. Theo quan niệm của Đông y, mộc qua (tức đu đủ) có tính hàn, vị ngọt, thanh nhiệt, bổ tỳ. Ăn vào mùa nào cũng tốt.

Ngoài món đu đủ chín, đu đủ hầm đường phèn cũng được người xưa “chuộng” làm thuốc giải nhiệt. Món ăn này nếu ăn thường xuyên vào mùa xuân, hè có tác dụng thanh tâm, nhuận phế, giải nhiệt, giải độc… Nếu ăn vào mùa thu, đông lại có tác dụng nhuận táo, ấm dạ dày, bổ tì vị, dưỡng gan, nhuận phổi… Cách chế biến rất đơn giản. Đu đủ chín gọt bỏ vỏ, thái miếng rồi cho vào bát to chưng cách thuỷ với đường phèn.

Dưa hấu được coi là “vua các trái cây” trong mùa hè (hạ quý thuỷ quả chi vương). Người xua có câu: “Nhiệt thiên lưỡng khảm qua, dược bất dụng qua” (trời nóng ăn hai quả dưa, không cần phải uống thuốc).

Ngày nay, dưa hấu có thể chế biến thành nhiều món như dưa hấu nướng, salad dưa hấu, carry dưa hấu… nhưng ngày xưa thì dưa hấu chỉ ăn tươi. Nhiều nơi, đặc biệt là ở miền Nam, còn ăn dưa hấu với cơm – một sự kết hợp đầy ngẫu hứng tạo nên một món ăn có phong vị độc đáo.

Họ hàng với dưa hấu là dưa chuột cũng có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, dùng chữa các chứng bệnh do nhiệt gây nên như kiết lỵ… Ngoài việc thái nhỏ ăn ghém cùng rau sống, dưa chuột xào, nấu canh… sẽ giúp cơ thể hạn chế bệnh mất nước mà theo quan niệm của y học hiện đại là nhờ có muối khoáng và vitamin C.

Các sách y xưa ghi rằng dừa có tác dụng thanh nhiệt. Cơm dừa có vị ngọt, tính bình. Nước dừa có vị ngọt, tính ấm, đi vào hai kinh phế và có tác dụng thanh thử giải nhiệt, sinh tân lợi niệu (tạo thể dịch và lợi tiểu), chủ trị các chứng phiền khát do nắng nóng; tiêu chảy mất nước; phù thũng, tiểu ít…

Cơm dừa bổ tỳ ích vị ( điều chỉnh chức năng tiêu hóa), sát trùng tiêm cam tích, chủ trị các chứng bệnh giun lãi và bệnh cam tích trẻ em, mặt vàng thân gầy, chán ăn.

Đậu phụ (đậu hủ) có vị ngọt, mát có tác dụng thanh nhiệt, nhuận táo, bổ trung, giải độc và sinh nước bọt. Theo quan niệm của Đông y, trời nóng thuộc về thứ tà. Đây là một trong những lục tà (hay còn gọi là lục dâm) khiến người ta dễ suy kiệt. Để khắc trị lục tà này dân gian hay dùng đậu hủ tươi nấu với lá hẹ. Món này có tác dụng mát cho phổi, giải độc cho cơ thể, bổ dưỡng.
Ngoài ra ăn đậu phu kho nghệ, đậu phụ nấu canh rau dền, đậu phụ kho cá trạch… cũng có tác dụng tương tự.

Chanh tươi tính bình, có tác dụng sinh tân, chỉ khát, thanh nhiệt, an thai, khai vị, tiêu thực. Những người máu nhiệt, hay rối loạn tiêu hóa, chán ăn miệng nhạt, không tiêu… nên dùng chanh ngậm với muối.

Trai hàu có tính hàn, giúp bổ âm, giải độc, thanh nhiệt. Ăn nhiều thịt trai cả nam phụ lão ấu đều chữa trị được chứng nhiệt hỏa. Không chỉ giúp giải nhiệt, các món ăn từ trai còn chữa mồ hôi trộm cho trẻ em, chữa yếu sinh lý cho nam giới.

Chỉ cần luộc trai chín, thái nhỏ, ướp gia vị rồi xào với hành phi. Lọc nước luộc trai, đun sôi rồi cho trai đã xào vào cùng hành, rau răm đảo đều, ăn cùng với cơm.

Theo Văn Nguyên
(Nguồn Tintuconline)

Bài liên quana:

1. Giải nhiệt ngày hè
2. 10 cách giải nhiệt do nắng nóng
3. Thức ăn giải nhiệt mùa hè

“Ẩm thực liệu pháp” là một trong những cách chữa bệnh của y học cổ truyền, dùng thực phẩm phù hợp với cơ thể theo từng mùa, thích ứng với khí hậu, thời tiết để điều chỉnh cân bằng âm dương, cân bằng tạng phủ. Theo quy luật ngũ hành, mùa hè thuộc hỏa, trời nắng gắt oi nồng, khí hậu khắc nghiệt làm cho cơ thể luôn mệt mỏi, ăn không thấy ngon, lại khó ngủ, mồ hôi luôn chảy ròng ròng làm mất nước, tân dịch hao tổn. Chính vì vậy trong ẩm thực mùa hè, ta cần chọn những loại thực phẩm mang tính hàn, lạnh, có công dụng thanh nhiệt, giải thử, sinh tân chỉ khát và bổ dưỡng âm khí.

Sau đây là một số loại thực phẩm thường dùng, có thể áp dụng tùy theo vùng địa phương với mục đích tăng cường sức đề kháng mùa hè:

Đậu phụ: Vị ngọt, mát có tác dụng thanh nhiệt, nhuận táo, bổ trung, giải độc và sinh nước bọt. Đậu phụ dễ chế biến, có thể chần ăn sống, kho với bột nghệ, rán hoặc nhồi thịt, sốt hoặc nấu canh với cà chua… Đậu phụ còn chế biến thành những món ăn vị thuốc để chữa bệnh, có tới 100 vị thuốc như canh đậu phụ rau dền, canh đậu phụ dưa chuột, canh đậu phụ mộc nhĩ, đậu phụ cá trạch, đậu phụ nấm, đậu phụ chân giò…

Củ cải: Vị ngọt, tính mát, có lợi cho cả 5 tạng, làm hạ khí nhanh, tiêu hóa ngũ cốc, điều hòa thân nhiệt, tiêu viêm, chống cơn khát, thân thể nhẹ nhàng, da dẻ hồng hào trắng mịn, mất nếp nhăn. Ngoài ra củ cải còn tiêu ứ, khí không thoát, giải độc do rượu, cầm máu… Thường chế biến các món: luộc, xào thịt, xào tim, gan, bồ dục, hầm với thịt dê, thịt lợn.

Cà rốt: Vị ngọt, tính bình, vào kinh tỳ, can, phế, kiện tỳ, tiêu thực, bổ can, sáng mắt, hạ khí, trị ho, thanh nhiệt, giải độc. Ăn sống hay chín đều có tác dụng bổ máu, người già yếu, trẻ em ăn cà rốt rất tốt vì nó giúp dạ dày tiêu hóa, chữa chứng mắt khô, cam tích ở trẻ. Những người phế nhiệt ho hen, ho gà dùng cà rốt sấy vắt giã lấy nước cốt uống. Cà rốt thường nấu với xương lợn, xương bò, làm nộm với đu đủ, su hào, làm các món xào với gan, tim, thịt bò và ngâm giấm ăn sống.

Bí đao: Vị ngọt, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, giải thử, sinh tân, chỉ khát. Bí đao thường dùng nấu canh tôm, canh cua giải nhiệt. Người bị phù thũng, béo phì, tiểu tiện khó dùng bí đao nấu với cá hoặc đậu đỏ ăn rất tốt vì nó giúp tiêu thũng, lợi tiểu.

Mướp đắng (khổ qua): Vị đắng, tính hàn, có tác dụng sáng mắt, trừ khát, giải nhiệt, bổ khí, hoạt huyết. Mướp đắng dùng làm thức ăn mùa hè rất phù hợp, thường xào với thịt bò, nấu canh xương, nhồi thịt hấp, có khi đun nước tắm cho trẻ lặn rôm, sắc nước uống (thái nhỏ phơi khô dùng dần).

Quả nho: Vị ngọt chua, tính bình, tác dụng bổ khí huyết, sinh tân chỉ khát, bổ thận ích gan, kiện tỳ vị, mạnh gân cốt, an thai. Nho ăn rất thơm ngon, nhiều nước, vỏ mỏng, màu dịu mát mắt; thường ăn lúc quả chín, tươi mọng, có thể làm rượu vang.

Củ mã thầy: Vị ngọt, tính hàn, không độc, có tác dụng thanh nhiệt, giải thử, ôn trung ích khí, thanh nhiệt, khai vị, tiêu thực, tiêu đờm. Mã thầy còn trị được chứng lưỡi đỏ tấy, miệng khô, họng rát, táo bón, say rượu. Khi dùng ăn sống cần gọt sạch vỏ, có thể ép lấy nước uống giải khát rất tốt.

Quả dừa: Vị ngọt tính bình, có tác dụng bổ dưỡng và tăng cường thể lực, ích khí, khu phong, sinh tân chỉ khát. Cùi dừa rất giòn, thơm ngon, nước dừa mát và bổ, ngọt dịu làm nước giải khát mùa hè rất tốt.

Quả lê: Vị ngọt, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt nhuận táo, trừ phiền, sinh tân, chỉ khát. Nếu trong người háo nhiệt nóng bức, nhọt mọc ăn lê vào sẽ hạ hỏa trong người nhanh chóng, làm giảm bệnh tình. Lê rất bổ, có lượng đường và vitamin phong phú, giúp cho những người mắc bệnh viêm gan, xơ gan phục hồi nhanh chóng, làm mát gan, mát huyết. Lê còn có tác dụng hạ huyết áp, trợ tim; nếu thấy hoa mắt chóng mặt ù tai…, ăn lê sẽ nhanh hồi phục.

Quả dâu: Vị ngọt tính hàn, có tác dụng bổ can thận, tư âm, giáng hỏa, sáng mắt, nhuận tràng, đen râu tóc, kiện tỳ, nhuận phổi. Trong quả dâu có nhiều vitamin C, sắt và muối khoáng nên ăn dâu còn chữa được cả bệnh thiếu máu do thiếu sắt, bệnh máu xấu bạc tóc sớm. Dâu thường dùng dưới dạng sirô, nước giải khát.

Quả chanh: Vị chua, tính bình, có tác dụng sinh tân, chỉ khát, thanh nhiệt, an thai, khai vị, tiêu thực. Những người máu nhiệt, hay rối loạn tiêu hóa, chán ăn miệng nhạt, ậm ạch không tiêu, hay nôn nấc… nên dùng chanh ngậm với muối. Chanh thường được vắt uống tươi, có khi ngâm muối hay phơi khô làm ô mai.

BS. Nguyễn Kim Lan, Sức Khỏe & Đời Sống

Bài liên quana:

1. Thực phẩm giải nhiệt
2. Ăn… giải nhiệt ngày xưa
3. Giải nhiệt ngày hè

Ăn nhiều trái cây, rau quả

Trời nóng luôn tạo cho con người cảm giác mệt mỏi, chán ăn. Bên cạnh ăn đủ chất, cần giảm thức ăn giàu năng lượng, nhất là dầu mỡ và đường bột vì tạo nhiều năng lượng làm cơ thể thấy nóng hơn. Thay vào đó tăng cường ăn hoa quả và uống nhiều nước.

Nên chọn hoa quả tươi, thành phần có chứa nhiều vitamin C.

Chọn hoa quả tươi, thành phần có chứa nhiều vitamin C như: dưa hấu, cam, thanh long, táo, cà chua… Ngoài ăn trực tiếp, dùng các loại hoa quả này ép lấy nước uống hoặc làm sinh tố cũng rất tốt. Hạn chế ăn các loại hoa quả có chứa nhiều đường như: mít, vải, nhãn, xoài…

Nên thêm chút muối hơi mặn vào nước uống (từ 0,5 – 1g muối ăn/lít nước giải khát). Một người bình thường uống 1,5 lít nước/ngày nhưng vào mùa nóng phải uống gấp 2 – 3 lần.

Có thể tự chế biến một số loại nước giải khát, nước mát. Ngoài tác dụng giải khát, nước mát còn giúp đưa vào cơ thể một lượng nước có thể giải nhiệt làm bớt nóng nảy, bứt rứt khi nhiệt độ cơ thể lên cao.

Nên hạn chế dùng các món ăn chứa nhiều dầu mỡ, các món ăn dạng chiên, xào và các món chứa nhiều gia vị có tính cay nóng. Không ăn nhiều các món lên men như: cà pháo muối, kim chi, dưa món.

Nên ăn nhiều thức ăn mát như các loại rau củ quả giàu kali (rau má, cà chua, mồng tơi, rau đay, diếp cá, xà lách xoong…). Trung bình mỗi ngày một người nên ăn ít nhất 200g trái cây và 300g rau xanh.

Các loại canh chua có nhiều nước, được chế biến đơn giản và có tác dụng làm mát như: canh cua, hến, thịt nạc nấu chua… rất thích hợp cho mùa hè. Ngoài ra còn có rất nhiều các món canh bổ dưỡng, có tác dụng mát phổi như: đậu phụ nấu cùng thịt nạc hoặc tôm khô xay nhuyễn… Khí hậu nóng, thức ăn mau bị ôi thiu, ăn uống phải đảm bảo vệ sinh để tránh những bệnh lây qua đường tiêu hóa.

Buổi tối trước khi ngủ, tránh ăn nhiều thực phẩm thịt, rau vì chúng làm khó ngủ. Uống nhiều nước sẽ làm bàng quang bị căng đầy, phải thường xuyên thức giấc đi tiểu. Tránh uống cà phê và thức uống có gas hoặc hút thuốc lá. Có thể uống trà tim sen để giúp làm mát cơ thể, dễ ngủ.

Tự làm một số đồ ăn, thức uống trị nóng

- Nước ép bí đao: bí đao 500g, gọt vỏ, bỏ ruột, rửa thật sạch, thái miếng, ép lấy nước, cho thêm chút muối, uống 2 – 3 lần trong ngày, có tác dụng chống cảm nắng, mụn nhọt, rôm sảy.

- Nước a-ti-sô: mua a-ti-sô thành phẩm hoặc tươi về nấu lấy nước uống như trà. Bông a-ti-sô nấu chín có tác dụng bổ gan, lọc máu, bổ tim, chống độc, lợi tiểu.

Bông a-ti-sô.
- Nước vối: lá vối khô rửa sạch cho vào ấm, cho nước lạnh vào đun đến sôi rồi uống nóng hoặc uống lạnh. Nước vối giải khát, giải nhiệt, có tác dụng lợi tiểu và mát.

- Nước mía: dân gian thường dùng dưới dạng ăn sống, ép hoặc sắc lấy nước uống. Nước mía phòng các chứng bệnh viêm nhiệt, miệng khô họng khát, sốt cao mất nước…

- Thịt bò nấu rau cải: thịt bò 200g, rau cải 400g. Thịt bò thái mỏng; rau cải cắt khúc; gừng gọt vỏ, cắt thành miếng, đâm nhuyễn rồi ướp với thịt bò. Cho những thứ trên vào nồi, thêm 2 lít nước, tí muối vừa đủ. Nấu với lửa mạnh trong khoảng 1 giờ, lấy nước dùng lúc còn ấm. Công dụng giải cảm mạo phong hàn, trị đau đầu, đau nhức xương khớp…

- Cháo bạc hà: bạc hà tươi 1kg, gạo tẻ 150g. Bạc hà rửa sạch, chặt khúc. Gạo tẻ vo sạch. Cho bạc hà vào nồi cùng 1 lít nước, nấu sôi trong 1 giờ, lọc lấy nước, bỏ bã, cho nước lại vào nồi, đổ gạo tẻ vào nấu đến chín như cháo lỏng. Món này trị chứng da nóng ra nhiều mồ hôi, đau đầu, bụng chướng…

- Đậu xanh nấu bạc hà, kim ngân hoa: đậu xanh 30g, bạc hà tươi 10g, kim ngân hoa 100g, lá tre 10g. Cho bạc hà, kim ngân hoa, lá tre vào nồi cùng 2 lít nước, nấu độ 1 giờ, lọc lấy nước, bỏ xác. Cho đậu xanh cùng nước trên và một ít gạo vào nồi nấu chín, rồi cho vào lượng đường cát vừa đủ để dùng. Món này trị chứng toàn thân đau mỏi, khát nước…

BS. THANH HÀ
Suckhoedoisong.vn

Bài liên quana:

1. Giải nhiệt ngày hè
2. 10 cách giải nhiệt do nắng nóng
3. Thực phẩm giải nhiệt

Đồ uống

Mùa hè cơ thể ra nhiều mồ hôi nên cần bổ sung nước nhiều hơn. Cơ thể bình thường một ngày nên uống 1,5 – 2 lít nước, nếu làm việc nặng ngoài trời nóng thì cần bổ sung nhiều hơn. Một số thức uống rất tốt cho sức khoẻ lại gần gũi với cuộc sống như:

- Rau má, diếp cá xay lấy nước uống có tác dụng giải nhiệt cho cơ thể.

- Chè đậu đen: giúp giải độc, giải nhiệt và dùng làm thuốc bổ dưỡng. Đậu đen rất thích hợp với người thận yếu hư, suy nhược khi cảm nặng, là món ăn giải nhiệt rất tốt trong mùa hè.

- Nước chanh: một thứ quả có rất nhiều trong mùa hè. Chanh chứa nhiều vitamin C, rất tốt cho da, giúp cơ thể thanh nhiệt, sát trùng, trị ho… Nên sử dụng chanh hoặc chanh leo để pha nước uống hàng ngày.

- Sữa chua là loại đồ uống không thể thiếu trong mùa hè, nhất là đối với chị em phụ nữ. Sữa chua tốt cho da cũng như hệ tiêu hoá.

- Bột sắn dây cũng là thức uống bổ dưỡng lại mát bổ.

- Mía có vị ngọt, tính hàn, có công dụng giải nhiệt. Nhiều người ưa thích món nước mía rất tốt cho sức khoẻ.

- Hiện nay nhiều người đã làm nước uống cho gia đình từ các loại rau xanh rất gần với cuộc sống như rễ tranh, mã đề… Những loại thức uống này ngon, thơm mát, giúp thanh lọc cơ thể khi mụn nhọt, rôm sảy nhiều. Tuy nhiên, không nên uống thường xuyên vì gây lợi tiểu và mất nước.

- Dưa hấu có vị ngọt tính lạnh, có công dụng thanh nhiệt, giải khát.

Thức ăn

- Thịt heo, thịt bò vẫn dùng trong các bữa ăn nhưng có cách chế biến sao cho dễ ăn, dễ tiêu trong mùa hè. Lượng thịt có mặt trong mỗi khẩu phần ăn của một người cũng vừa đủ. Tuỳ vào trọng lượng cơ thể, độ tuổi mà mỗi người cần một lượng khác nhau.

- Đậu hũ là món ăn mát và chế biến được nhiều món ăn.

- Canh mồng tơi nấu cua: đây là món ăn được nhiều người ưa thích trong mùa hè lại bổ vì giàu canxi từ cua.

- Khổ qua: Vị đắng, tính hàn, có công dụng thanh hoả tiêu thử, minh mục giải nhiệt, dùng làm đồ ăn thức uống vào mùa hè rất tốt.

- Bí xanh: Vị ngọt, tính mát, có công dụng thanh nhiệt. Đây là một loại quả làm rau và làm đồ giải khát rất được ưa chuộng trong mùa hè.

- Dưa chuột: Vị ngọt, tính mát, có công dụng giải nhiệt dễ chế biến nhiều món ăn.

- Rau dền: Vị ngọt, tính mát, có công dụng giải nhiệt, chứa nhiều chất như Fe, Canxi.

- Rau ngót: tốt cho sức khoẻ nhất là các sản phụ sau sinh. Đây là thứ rau mát, bổ, giải nhiệt cao.

- Rau muống nấu với quả chua (me, sấu…) vừa ngon, rẻ lại dễ ăn. Món ăn được sử dụng nhiều trong các gia đình Việt Nam mùa hè.

Cũng theo BS Đinh Thị Kim Liên, lượng hoa quả mỗi cơ thể cần khoảng 200 – 400 gram/ngày. Lượng đạm đưa vào cơ thể cũng rất cần thiết nhưng hàm lượng tuỳ mỗi cơ thể cần bao nhiêu. Vào mùa hè không nên sử dụng quá nhiều các món ăn xào, nướng trong mùa hè vì nó dễ ngán và khó ăn. Nên tránh hoặc hạn chế dùng các thực phẩm như thịt dê, thịt chó, hạt tiêu, gừng… vì đây là những thực phẩm nóng dùng trong mùa hè càng khó ăn. Không nên dùng nhiều đạm động vật nhất là người có bệnh mãn tính. Nên dùng đạm thực vật. Vào mùa hè, có rất nhiều hoa quả ngon, bổ nhưng lại nóng như vải, nhãn, mít… Những quả này ngon nhưng không nên dùng quá nhiều (chỉ nên dùng dưới 400 gram/ngày/người).

BS Đinh Thị Kim Liên, trưởng khoa dinh dưỡng, BV Bạch Mai – Hà Nội
Lệ Hà (ghi)
SGTT Nguyệt San

Bài liên quana:

1. Ăn… giải nhiệt ngày xưa
2. 10 cách giải nhiệt do nắng nóng
3. Ăn gì để giải nhiệt cho cơ thể?

Sắn dây có tên khoa học: Pueraria thomsoni Benth., còn được gọi là cam cát căn, cát căn, phấn cát, bạch cát.

Bộ phận thường dùng là rễ sắn dây, còn để làm thuốc. Rễ sắn phát triển thành củ dài và to khi thu hoạch, qua sơ chế (rửa sạch đất, bỏ vỏ ngoài, cắt lát…), sau đó phơi và sấy khô lên. Củ sắn dây tươi đem xay, ngâm trong nước một thời gian, gạn bỏ nước chua, lọc lấy bột trắng, đem phơi khô để dùng gọi là bột sắn dây.

Lương y Nguyễn Đức Nghĩa (Hội Dược liệu TP.HCM) cho biết: Trên thị trường có hai dạng sắn dây: Củ sắn dây sấy khô, phiến mỏng được các nhà thuốc Đông y thường sử dụng và dạng tinh bột sắn dây. Sản phẩm tinh bột sắn dây có bày bán ở khắp nơi, tuy nhiên nên mua tại nơi sản xuất hoặc cửa hàng uy tín, đảm bảo vấn đề vệ sinh, an toàn để tránh nhầm lẫn với những loại bột dỏm, giả mạo.

Theo y học cổ truyền, sắn dây có vị ngọt, tính bình, công năng giải nhiệt, giải biểu, sinh tân dịch, chỉ khát, tác dụng chữa cảm mạo, phát sốt, ban sởi mới phát, đi lị ra máu, khát nước, mụn nhọt.

Dưới đây, xin giới thiệu đến bạn đọc cách dùng sắn dây đơn giản theo hướng dẫn của Lương y Nguyễn Đức Nghĩa:

Về liều dùng: sử dụng 8-10g dưới dạng sắc uống, dùng riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác. Mùa nắng nóng, ra mồ hôi nhiều, bứt rứt, khó chịu, thân nhiệt tăng: dùng 6-10g tinh bột sắn dây hòa với nước nguội hoặc cho thêm ít đường uống rất tốt. Tùy theo thể trạng và tuổi của từng người có thể giảm 1/2 liều hoặc tăng thêm. Với trẻ nhỏ, nên cho trẻ uống chín tốt hơn pha sống.

Song Linh (ghi)

Bài liên quana:

1. 10 cách giải nhiệt do nắng nóng
2. Hovenia Dulicis giúp giải rượu, giải độc cho người uống rượu bia
3. Thực phẩm giải nhiệt

Tên gọi các thức uống này đã giúp cho ta hiểu ngay công dụng của các loại nước mát chính là làm mát cơ thể mà trong y học cổ truyền gọi là thanh nhiệt. Nước mát có tác dụng giải khát, làm nguội cơn bốc hoả, tiêu trừ cảm giác bứt rứt trong người, miệng khô, ra mồ hôi trộm… do ảnh hưởng nắng nóng hay khi mắc các chứng bệnh do hoả nhiệt, căng thẳng.

Nước mát nấu từ trái bí đao rất tốt để thanh nhiệt, giải độc mùa nóng và giảm cân.

Nước mát đưa vào cơ thể một lượng nước quan trọng và một số dược thảo giúp phòng trị một số bệnh. Loại nước này còn có tác dụng tăng lọc, đưa các chất cặn bã, dư thừa trong cơ thể ra ngoài, bổ sung một số khoáng chất, thanh nhiệt, giải độc.

Bên cạnh một số dược thảo có thể sử dụng độc lập để nấu thành nước mát như: atisô, lá vối, trà xanh… ta còn có thể dùng phối hợp nhiều dược thảo để cho ra những loại nước mát tốt hơn và ngon hơn:

Nước sâm khổ qua: khổ qua (mướp đắng) tươi một trái, đường phèn 60g. Khổ qua bỏ ruột, thêm đường trộn đều, để sau hai giờ, ép lấy nước uống. Cũng có thể chỉ dùng khổ qua nấu ra nước sâm để uống. Tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, chống say nắng, mát tim, sáng mắt, nhất là khi bị kiết lỵ do nóng. Khi mua khổ qua, nên chọn trái có mắt to sẽ ít đắng hơn.

Mía lau rễ tranh nấu gừng: mía lau 300g, rễ tranh 100g, đường phèn 50g, gừng 10g. Mía lau rửa sạch, cắt khúc ngắn 10cm, chẻ làm tư. Rễ tranh rửa sạch, cắt khúc bằng với mía. Gừng gọt vỏ, thái nhuyễn. Cho mía lau, rễ tranh vào nồi đun sôi với 1,2 lít nước. Để nhỏ lửa thêm 15 phút, cho đường phèn vào nấu tan. Trước khi tắt bếp cho gừng vô. Để nguội, lược qua rây, lấy nước trong. Nếu không thích gừng, có thể thay bằng hoa lài tươi, thả hoa vào trước khi tắt bếp. Thích hợp cho những ngày nóng nực, có tác dụng giải nhiệt, khử độc cơ thể rất tốt.

Nước bí đao dưa hấu: bí đao (bí xanh) 500g, dưa hấu bỏ hạt 500g, thêm chút đường trắng, ép hoặc nấu, lấy nước uống. Cách khác, bí đao 500g, gọt vỏ, bỏ ruột, rửa sạch nấu với một lít nước, uống ba lần trong ngày. Có tác dụng giải nhiệt, phòng say nắng, khô miệng, mụn nhọt, ban sởi. Ngoài ra, thường ăn bí đao còn có tác dụng giảm cân, rất tốt cho người bị xơ vữa động mạch, bệnh mạch vành, huyết áp cao, bị phù do viêm thận.

Dưa leo mật ong: dưa leo (dưa chuột) hai trái, mật ong 100g. Dưa leo cắt bỏ ruột, rửa sạch, thái lát, thêm nước vào nấu sôi, múc ra, nêm mật ong vào khi còn nóng. Hỗ trợ các chứng phát sốt ở trẻ em vào mùa nóng, giải khát, tạo thể dịch, lợi tiểu.
La hán quả nấu hoa cúc: la hán quả khô một trái, hoa cúc tươi 25g. La hán quả thái miếng, hoa cúc rửa sạch. Cho la hán quả vào nồi cùng 1,5 lít nước nấu trên lửa riu riu khoảng 30 phút. Sau đó, thả hoa cúc vào, nấu thêm 10 phút. Để nước nguội, lược qua rây, lấy phần nước trong uống khi khát, giúp thanh nhiệt, mát gan, sáng mắt.

Nước đậu xanh lá sen: đậu xanh 60g, lá sen tươi 30g. Hai thứ rửa sạch, nấu với hai lít nước, đến khi đậu xanh chín. Chắt lấy nước, để nguội rồi dùng uống thay nước trà trong ngày. Có tác dụng giải độc, chống nắng nóng, an thần.

Nước sâm cải bẹ xanh: cải bẹ xanh tươi 500g nấu với một lít nước, tạo ra món nước sâm, có tác dụng thanh nhiệt, giải bứt rứt, lợi tiểu, tiêu thũng, cầm máu, nhất là kiết lỵ ra máu, rong kinh, đau mắt đỏ… do nhiệt.

Khi thực hành nấu nước mát, cần chọn dược thảo còn tươi nguyên, không sâu, phải rửa sạch, loại bỏ đất cát. Không nên sắc cạn đặc như thuốc uống. Chỉ nên nấu đủ dùng trong ngày, không để đến ngày hôm sau. Có thể uống nóng hay lạnh tuỳ sở thích.

ThS. BS Võ Thị Thu (SGTT)

Bài liên quana:

1. 10 cách giải nhiệt do nắng nóng
2. Giải nhiệt ngày hè
3. Ăn gì để giải nhiệt cho cơ thể?